Filmy zamieszczone są w serwisie Youtube, którego odtwarzacz multimedialny jest mało dostępny. Uzupełniliśmy więc odtwarzacz ze strony Youtube o dostępne przyciski HTML. Przyciski powinny dobrze działać we wszystkich czytnikach ekranu oraz przy użyciu do obsługi strony samej klawiatury.

Jeśli obejrzenie filmów sprawiło Ci jakieś trudności, napisz do nas audyty@integracja.org.

O publikacji

Podręcznik jest kompleksowym wprowadzeniem do tematu dostępności do informacji dla osób z niepełnosprawnościami.

Adresatami publikacji są wszystkie osoby biorące udział w publikowaniu treści w internecie — zarówno redaktorzy serwisów, jak również programiści i administratorzy.

Podręcznik — jak na wprowadzenie przystało — zawiera niewiele technicznej terminologii, i przystępnym językiem opisuje wszystkie podstawowe aspekty dostępności.

Zapraszamy do lektury.
Pobierz podręcznik na temat projektowania dostępnych serwisów internetowych w pliku PDF (4,1MB)

Jeśli masz jakieś uwagi do podręcznika lub masz problemy z jego pobraniem, napisz do nas audyty@integracja.org.

Zastosowanie tabel w serwisach internetowych.

Tabele często wykorzystywane są do formatowania wyglądu serwisu — tworzą jego „szkielet” w postaci kolumn i bloków informacyjnych. Osobom niewidomym, a niekiedy także niepełnosprawnym ruchowo trudno poruszać się po stronie skonstruowanej w taki sposób. Czasem śledzenie informacji umieszczonych w tabelach jest wręcz niemożliwe.

Podkreślam z całą mocą, tabele nie powinny być stosowane do tworzenia wyglądu, układu serwisu — jest to szkodliwe dla dostępności informacji.

Do stworzenia blokowego i kolumnowego układu stron należy stosować znaczniki <div> oraz w HTML5 np. <article>, <nav> czy <aside>.

Ciekawostką jest to, że do dziś więcej tabel w internecie służy właśnie do „trzymania” układu stron, niż do publikowania danych tabelarycznych!

Kiedy w takim razie stosować tabele?

Tabele powinny być stosowane wyłącznie do przedstawiania danych tabelarycznych.

Korzyści przedstawiania danych i wszelkich informacji za pomocą tabeli są nie do przecienienia. Użytkownik może zrozumieć jakie są zależności między informacjami, dzięki układowi w postaci kolumn i wierszy. Co więcej, przedstawienie takich danych w inny sposób może utrudniać ich prawidłową interpretację.

Budowa standardowej tabeli

Standardowy, najczęściej spotykany kod tabeli wygląda tak jak poniżej — nie zawiera on istotnych z uwagi na dostępność atrybutów.

Oto jak wygląda kod HTML takiej tabeli:

<table>
<tr>
<td>Rasy kotów</td>
<td>Rasy psów</td>
</tr>
<tr>
<td>Kot Rosyjski niebieski</td>
<td>Hiszpański pies dowodny</td>
</tr>
</tr>
<td> Kot Norweski leśny </td>
<td> Nagi pies peruwiański</td>
</tr>
</table>

Ta sama tabela wyświetlona na stronie będzie wyglądać w taki sposób:

Dlaczego standardowa struktura tabeli jest niepoprawna?

Mimo, że zamieszczona powyżej tabela nie zawiera błędów HTML, jest ona nieprawidłowa z uwagi na dostępność. Tabela nie przekazuje informacji o strukturze, zatem osoby niewidome, nie otrzymają za pośrednictwem czytnika ekranu informacji o tym, że kolumna pierwsza to lista ras kotów, a druga, ras psów.

Jakie zatem modyfikacje są konieczne, by tabela była dostępna?

Wymagane zmiany są stosunkowo niewielkie. Należy oznaczyć w HTML, które komórki tabeli są nagłówkami! Jak definiować nagłówki danych (odnosi się to zarówno do kolumn jak i wierszy)? Po pierwsze nie wystarcza tutaj jedynie umieszczenie ich w pierwszym wierszu tabeli, ale muszą być one oznaczone odpowiednim znacznikiem — <th> zamiast znacznika <td>). Czytniki ekranu, z których korzystają osoby niewidome, odczytując zawartość komórek tabeli będą w takim przypadku najpierw odczytywać nagłówek a następnie zawartość aktualnej komórki umożliwiając bezproblemową nawigację po tabeli oraz prawidłową interpretację jej treści.

Kod zmienia się minimalnie:

<table>
<tr>
<th>Rasy kotów</th>
<th>Rasy psów</th>
</tr>
<tr>
<td>Kot Rosyjski niebieski</td>
<td>Hiszpański pies dowodny</td>
</tr>
<td> Kot Norweski leśny </td>
<td> Nagi pies peruwiański</td>
</tr>
</table>

Oto przykład tabeli z prawidłowo oznaczonymi nagłówkami:

Dodatkowy atrybut — abbr

Zdarza się, że nagłówki tabeli zawierają długie teksty, których każdorazowe odsłuchiwanie, będzie stratą czasu dla osób niewidomych. Z pomocą przychodzi atrybut abbr.

Oto przykład użycia atrybutu abbr w praktyce.

<th abbr=”Rasy kotów”>Wszystkie rasy kotów, 
które występują w Polsce, uporządkowane alfabetycznie.</th>

Dzięki temu rozwiązaniu osoba niewidoma nie będzie słyszeć za każdym razem całego tekstu zawartego w nagłówku tylko jego skróconą treść.

Tabele z danymi powinny posiadać tytuł

Tabele z danymi prezentowane na stronach serwisu powinny posiadać tytuły, oznaczone znacznikiem <CAPTION>. Przybliża to znacząco zawatośc tabeli użytkownikom czytników ekranu. Co więcej, tytuł ten zostanie także wyświetlony na stronie , więc również osoby widzące będą miały dostęp do tytułu tabeli.

Znacznik <caption> jest definiowany jest w następujący sposób:

<table>
<caption>Lista ras kotów i psów</caption>
<tr>
<th>Rasy kotów</th>
<th>Rasy psów</th>
</tr>
<tr>
<td>Kot Rosyjski niebieski</td>
<td>Hiszpański pies dowodny</td>
</tr>
<td> Kot Norweski leśny </td>
<td> Nagi pies peruwiański</td>
</tr>
</table>

Treść znacznika <caption> zostanie pokazany na stronie np. w taki sposób:

Znacznik podsumowania/streszczenia

Z uwagi na dostępność ważny jest także fakultatywny atrybut „summary” tabeli. Ma on zastosowanie w szczególnie dużych i skomplikowanych tabelach. Atrybut ten nigdy nie jest wyświetlany na stronach, ale osoby niewidome mają dostęp do niego za pośrednictwem czytnika ekranu.

W treści atrybutu można opisać to, jak skonstruowana jest tabela i jakie zależności pomiędzy kolumnami i wierszami są w niej ważne.

Wbrew pozorom znacznik <caption> i atrybut „summary” nie służą do tego samego. <caption> powinien zawierać krótki tytuł tabeli, a „summary”, szczegółowy opis struktury danych zawartych w tabeli.

Polecamy także zapoznanie się z pełnym opisem wszystkich najważniejszych właściwości tabel w kursie HTML Browse Happy.

Pierwszym odruchem po tak zadanym pytaniu jest oczywiście odpowiedź NIE! Wydaje się naturalnym, że w kwestiach dostępności o żadnym umiarze nie może być mowy, bo nie wolno rezygnować z zasad WCAG 2.0 (Web Content Accessibility Guidelines, czyli Wytyczne Dostępności Treści Internetowych). Strona ma być dostępna i już! Bez dyskusji.

Analizowałem dziesiątki stron internetowych, których twórcy nie tylko nie wprowadzili żadnych zasad dostępności, ale, jak się wydaje, nawet o nich nie słyszeli. W takim przypadku zastanawianie się nad jakimiś „złotymi środkami” jest oczywiście bezzasadne. Czasami jednak (oby jak najczęściej) webmasterzy starają się wprowadzać w życie zasady dostępności i to do nich kieruję ten tekst.

Co trzeba zrobić, by strona była dostępna?

Pierwsza i tak naprawdę jedyna odpowiedź na powyższe pytanie jest prosta — należy poprawnie wdrożyć zasady WCAG 2.0. Strona, na której spełnione są wszystkie wymagania będzie dostępna.

Warto jednak pamiętać, że często istnieją różne sposoby dotarcia do zakładanego celu. W przypadku wdrażania zasad WCAG 2.0. również. Przynajmniej niektórych zasad.

Gdzie nie ma „złotych środków”?

Z pewnością nie można mówić o żadnym umiarze gdy chodzi o poprawność kodu i jego zgodność ze standardami W3C. Poprawność kodu strony jest podstawą i tutaj nie ma żadnej dyskusji. Nie ma więc mowy o rezygnacji z tekstów alternatywnych dla elementów graficznych czy niezamykaniu otwartych tagów.

Nie ma też możliwości rezygnacji z udostępnienia wszystkim plików dźwiękowych, wideo, zaznaczenia fokusa, tworzenia zrozumiałych odnośników, ułatwień w nawigacji po stronie, poprawnego podziału tekstu nagłówkami, odpowiedniej budowy formularzy…

Mogłoby się wydawać, że w takim razie margines, w którym webmaster może sobie pozwolić na dowolność, pozostając cały czas w granicach wyznaczonych przez zasady dostępności jest niewielki.

Złoty środek jest niewielki, ale rzeczywisty!

Zasady dostępności stron internetowych przewidują, że każdy odbiorca powinien móc dotrzeć do wszystkich elementów serwisu, a wszystkie elementy serwisu powinny być dostępne dla każdego. I tu jest pole do popisu dla twórców treści umieszczanych w Internecie.

Zasady WCAG 2.0 wymagają na przykład, by tekst był czytelny i zrozumiały również dla osób nie mających wielkiego wykształcenia. Jest to logiczna zasada, którą jednak należy traktować z dużą dozą zdrowego rozsądku.

Niezrozumiałe zwroty

Weźmy przykład Ministerstwa Spraw Zagranicznych, które na swoich stronach (www.msz.gov.pl) pisze na przykład o „wspólnocie transatlantyckiej”. Pojęcie to, jak udało się nam to stwierdzić podczas badania serwisu jest może sprawić trudność odbiorcy o niskim wykształceniu, a także może być niezrozumiałe dla osoby niesłyszącej, dla której język polski nie jest pierwszym językiem. Czy oznacza to jednak, że należy zakazać redaktorom treści umieszczanych w serwisie używania takich pojęć?

Odpowiedź jest oczywista – NIE! Nie można tego zrobić, bo takie słownictwo ma w sposób naturalny prawo znajdować się w kontekście takiego serwisu. Można co najwyżej zasugerować twórcom i redaktorom serwisu, by utworzyli słowniczek co trudniejszych pojęć.

Niektóre elementy multimedialne

Podobna sytuacja występuje na przykład w przypadku niektórych elementów wykonanych w technologii „flash”. Najlepiej ilustrują to pojawiające się czasami w niektórych lokalnych (miejskich czy powiatowych) serwisach internetowych gry dla dzieci połączone z wyświetlanymi bajkami. Te gry są zazwyczaj w dużej części albo całkowicie niedostępne zarówno dla osób niewidomych jak i dla osób nie posługujących się myszką, jednak trudno jest wyobrazić sobie idealny świat, w którym również twórcy darmowych gier dostępnych w Internecie będą tworzyć je w sposób dostępny dla wszystkich. Tak więc w przypadku umieszczenia TEGO TYPU elementu wystarczy dodać odpowiednio wyczerpujący opis (na przykład w obrębie znacznika EMBED), który wyjaśni osobie niewidomej charakter zamieszczonego elementu i można uznać, że wymagania dotyczące dostępności zostały spełnione.

Transkrypcja plików dźwiękowych i wideo

W idealnym świecie wirtualnym wszystkie pliki wideo i dźwiękowe umieszczone w Internecie byłyby przygotowane w taki sposób, że mogłyby z nich korzystać zarówno niewidomi, jak i niesłyszący. Każdy film miałby opcję włączenia profesjonalnej audio deskrypcji, byłby opatrzony napisami, a w rogu ekranu tłumacz języka migowego przekazywałby całą treść. Ale nasz świat idealny nie jest i nie da się wymóc na właścicielach serwisów by do każdego materiału dołączali audio deskrypcję i tłumacza języka migowego. Chociażby ze względu na względnie wysoki tego koszt .

Bariera kosztów nie powinna jednak uniemożliwić pełnego udostępnienia najważniejszych materiałów wideo i dźwiękowych umieszczanych w Internecie przez instytucje państwowe. W końcu lepiej, żeby nasze podatki szły na TAKIE rzeczy.

W przypadku serwisów internetowych mniejszych niż te ministerstw czy urzędów centralnych, dysponujących mniejszym budżetem, pozostaje ZŁOTY ŚRODEK.

Publikowane materiały wideo powinny być opatrzone napisami. Biorąc pod uwagę fakt, że zazwyczaj są to krótkie filmy, prezentowane za pomocą narzędzi udostępnianych przez Youtube, opatrzenie ich napisami nie powinno stanowić problemu. Serwis Youtube umożliwia dodawanie napisów. Podobnie pliki dźwiękowe powinny być umieszczane w serwisie wraz z pełną transkrypcją tekstową.

Elementy dźwiękowe i wideo powinny być opisane jeśli nie mogą być w pełni udostępnione. Opis powinien być na tyle wyczerpujący, by osoba niewidoma czy niesłysząca mogły realnie dowiedzieć się o co chodzi w przedstawianej treści.

Warto dodać, że takie opisy wcale nie muszą znajdować się jako tekst wyświetlony na tej samej stronie co materiał wideo czy dźwiękowy. Można na przykład przygotować go w osobnym pliku tekstowym, a na stronie umieścić jedynie link do tego pliku, dzięki czemu strona nie będzie przeciążona niepotrzebnym dla większości odwiedzających tekstem.

Złoty środek, czyli zdrowy rozsądek!

Jak we wszystkich działaniach tak i w tworzeniu dostępnych stron internetowych należy zachować zdrowy rozsądek. Nie można wymuszać najwyższych standardów na wszystkich twórcach stron natychmiast, należy natomiast pilnować, by podstawowe standardy były zachowane zawsze i wszędzie.

Współczesna technologia pozwala obecnie, niemal każdemu posiadaczowi telefonu komórkowego czy najprostszego cyfrowego aparatu fotograficznego nakręcić film i zamieścić go w Internecie. Wiele telefonów oraz odtwarzaczy MP3, pozwala również na nagrywanie plików dźwiękowych.

Istnieje sporo darmowych i całkiem niezłych programów pozwalających na różnego rodzaju obróbkę plików dźwiękowych czy filmowych. Dziś, praktycznie w warunkach domowych, możemy przygotować „superprodukcję”.

Problemy dostępności

Ale czy ta nasza „super produkcja” zamieszczona w internecie będzie dostępna dla wszystkich?

Jakie są podstawowe wymagania dostępności plików dźwiękowych i filmowych?

Dostępność odtwarzaczy (ang. playerów) filmów i dźwięków

Pliki dźwiękowe i filmowe słucha się lub ogląda dzięki zastosowaniu odtwarzaczy.

Wszystkie przyciski odtwarzacza — odtwórz, zatrzymaj, przewiń, podgłośnij, przycisz, muszą być prawidłowo opisane etykietą, tak, by użytkownicy niewidomi mogli obsłużyć je przy pomocy programów odczytu ekranu. Programy te pozwalają po prostu usłyszeć nazwę przycisku i zrozumieć jego funkcję.

W praktyce najczęściej spotyka się dwa rodzaje odtwarzaczy — takie, które w ogóle nie są dostępne dla użytkowników niewidomych (a także niepełnosprawnych ruchowo) oraz takie, które „jakoś” są dostępne, ale wszystkie ich przyciski są nieopisane. Brak opisów powoduje to, że przyciski są odczytywane jako anonimowy „przycisk”. Użytkownik słyszy po prostu: „przycisk, przycisk, przycisk…”. Oczywiście, za którymś razem uda się użytkownikowi odtworzyć film umieszczony w takim odtwarzaczu. Co jednak, jeśli jest 10 filmów zamieszczonych na stronie i każdy ma po 10 przycisków o nazwie „przycisk”?

Dostępność „ramek” z filmami

Jeśli materiały, zwłaszcza filmowe, zamieszczone są w ramce (<iframe> w HTML (ang. HyperText Markup Language), to powinna być ona zrozumiale opisana (za pomocą atrybutu title w HTML). Najczęściej ramki opisywane są niepoprawnie ukazując jedynie nazwę pliku lub nie są opisane wcale. Poprawnie opisana ramka mogłaby być czytana przez program odczytu ekranu dla niewidomych jako: „film z konferencji Dostępne strony internetowe dziś i jutro”.

Dostępność za pomocą klawiatury

Do wszystkich przycisków odtwarzacza użytkownik musi mieć dostęp przy użyciu jedynie klawiatury, np. przy użyciu samego klawisza TAB. Ważne jest to zarówno dla osób niewidomych jak i dla internautów widzących, ale nie korzystających z myszy i innych urządzeń wskazujących.

Na przycisku odtwarzacza, na którym znajduje się aktualnie użytkownik korzystający z klawiatury musi być widoczne podświetlenie lub widoczna ramka tak zwany fokus, który wraz z przejściem na kolejny przycisk przeskoczy podświetlając lub zaznaczając kolejny element.

Nie słyszę filmu!

A co jeśli jestem osobą niesłyszącą?

A co jeśli jestem osobą słyszącą, ale właśnie jadę pociągiem w hałasie a szybko muszę zapoznać się z filmikiem, którego treść będzie omawiana na spotkaniu, na które właśnie jadę?

Aby materiały dźwiękowe i filimowe były w pełni dostępne dla wszystkich użytkowników Internetu muszą być spełnione następujące wymagania:

Materiały dźwiękowe:

• Materiały dźwiękowe muszą być uzupełnione o transkrypcję w postaci tekstu, co do słowa. Transkrypcja może także uwzględniać dźwięki pozawerbalne, czyli np. zaprzeczenia, westchnięcia, szczególnie jeśli wnoszą one coś do znaczenia emocjonalnego danej wypowiedzi.

Materiały filmowe:

W przypadku filmów wyróżniamy 3 poziomy dostępności.

• Podobnie jak przy materiałach filmowych, na najniższym poziomie dostępności powinien to być w pliku stenogram, transkrypcja wypowiedzi i opis dźwięków dobiegających z otoczenia.
• Konieczne jest także zamieszczenie napisów w dolnej części okienka z filmem. Jest to drugi, konieczny poziom dostępności filmu.
• Na najwyższym poziomie, film powinien być uzupełniony o tłumaczenie na język migowy — widoczne dodatkowe okienko w filmie z tłumaczem na język migowy.

Zdaję sobie sprawę, że dostępność materiałów filmowych na najwyższym poziomie jest trudna do zapewnienia. Należy jednak dołożyć wszelkich starań, by materiały wszystkie materiały multimedialne były dostępne na takim poziomie, na jaki pozwalają zasoby kadrowe i finansowe twórców serwisów.

Najważniejsze z punktu widzenia redaktorów serwisu: każdy materiał dźwiękowy i filmowy uzupełniamy o transkrypcję i napisy.

Do ochrony przed spamem służą różnego rodzaju filtry oferowane najczęściej przez dostawcę usług pocztowych. Również twórcy serwisów internetowych chronią się przed otrzymywanie niechcianej informacji wysyłanej za pomocą istniejących na stronach formularzy. Wysyłanie niechcianych wiadomości za pomocą formularzy doprowadzić może do blokady serwera lub po prostu, ich ręczne filtrowanie jest stratą czasu, zatem twórcy serwisów dbają o zabezpieczenia tworzonych formularzy.

Czym jest CAPTCHA?

Najczęstszą formą zabezpieczenia formularzy przed wiadomościami, które można uznać za spam jest CAPTCHA.

Podczas wypełniania formularza użytkownik proszony jest o spisanie kodu z obrazka. W pole edycyjne należy wpisać kilka liter i cyfr widocznych na obrazku. Litery te najczęściej są słabo czytelne, tak, by mechanizmy spamerskie nie mogły skanować ekranu i rozpoznać kodu obrazkowego.

Komu przeszkadza CAPTCHA?

• Czy spotkałeś buszując po Internecie Szanowny Czytelniku kod obrazkowy?
• Czy nigdy nie miałeś problemów z jego odczytaniem?
• Chyba większość osób spotkało Captchę?

I niestety chyba większość internautów miała niekiedy problem z jej odczytaniem.

Największe problemy z odczytywaniem kodów obrazkowych mają osoby słabowidzące, całkowicie niewidome oraz osoby starsze, które z racji wieku mają problemy z czytaniem. Problemy z odczytem kodu CAPTCHA mogą mieć również osoby mające trudności kognitywne — z rozumieniem treści.

Podczas gdy osoby słabowidzące, mające problemy z czytaniem lub rozumieniem treści serwisów, próbują przepisywać kody obrazkowe,  osoby całkowicie niewidome są praktycznie bezsilne napotykając w internecie zabezpieczenie CAPTCHA.

Mimo, iż Firefox udostępnia „wtyczkę” umożliwiającą rozpoznawanie kodu CAPTCHA przy użyciu programu odczytu ekranu dla niewidomych to jest ona zawodna i najczęściej, nawet przy jej użyciu spisanie kodu z obrazka jest niemożliwe.

Używanie CAPTCHA jest niezgodne z zaleceniami tworzenia dostępnych stron internetowych według zasad WCAG 2.0 więc nawet jak najlepsza „wtyczka” nie rozwiązuje tu problemów. Pamiętać jednak należy, że internauci używają różnych przeglądarek internetowych. Niektórzy, mniej doświadczeni Internauci nawet nie słyszeli o przeglądarce Firefox, a co dopiero o możliwości zainstalowania do niej „wtyczki”, która działa zawodnie…

AUDIOCAPTCHA, czyli łamigłówka dźwiękowa

Spotykanym też niekiedy zabezpieczeniem captcha jest audiocaptcha, czyli możliwość odsłuchania znaków, które trzeba wpisać w konkretne pole. Rozwiązanie to proponuje na przykład Google, jako alternatywę dla przepisywania kodu z obrazka. Rozwiązanie to jednak nie rozwiązuje niedostępności pola CAPTCHA. Mnie na przykład, choć słuch mam raczej przeciętny, acz nie najgorszy, nigdy nie udało się poprawnie zrozumieć wypowiadanych znaków.

Co stosować zamiast CAPTCHA?

Filtrowanie spamu

Tak naprawdę, spam powinien być filtrowany po stronie serwera! To oznacza, że programista powinien, za pomocą sobie tylko znanych, tajemnych algorytmów, tak przygotować formularz, by to, co wydaje się być spamem trafiało do „pudełka ze spamem”. Oczywiście, ta metoda nie zawsze będzie niezawodna. Twórcy automatów spamujących bywają doskonałymi specjalistami, ale prawidłowo wdrożone filtrowanie po stronie serwera będzie na pewno dobrym zabezpieczeniem.

Proste działanie matematyczne

Dobrym rozwiązaniem, które również zabezpiecza formularze jest użycie skryptu podającego działanie matematyczne do rozwiązania, na przykład „wpisz wynik działania: ile jest 5 + 7″. Wynik należy wpisać w polu formularza i dzięki temu formularz zostanie przepuszczony przez „zaporę”. Takie rozwiązanie dostępne jest dla wszystkich użytkowników a jednocześnie chroni przed spamem administratorów stron internetowych.

Dzban miodu

Kolejną alternatywą, dostępną dla wszystkich użytkowników Internetu jest tak zwany „dzban miodu”. Jeśli specjalnie przygotowane pole formularza — pułapka zostanie wypełnione przez „głupi” automat spamujący, formularz nie zostanie wysłany! Proste ale genialne rozwiązanie.

Widzący użytkownik nie zobaczy pola, bowiem jest ono niewidoczne, natomiast użytkownik niewidomy, który zostanie powiadomiony o jego istnieniu, zrozumie opisującą je etykietę-intrukcję np. „Prosimy o nie wypełnianie tego pola formularza”.

Podsumowanie

Istnieje wiele różnych zabezpieczeń przed spamem, jakie mogą stosować twórcy serwisów internetowych. Nie trzeba i nie powinno się korzystać z zabezpieczenia CAPTCHA. Formularze należy zabezpieczać tak, by użytkownicy mogli je obsłużyć.

Dziś jest źle

„Dostępne strony internetowe – dziś i jutro” — pod takim hasłem, 18 stycznia br., w siedzibie Fundacji im. Stefana Batorego w Warszawie odbyła się konferencja, podczas której przedstawiono wyniki projektu „Wsparcie osób niepełnosprawnych w dostępie do informacji i usług zamieszczanych w internecie” (nazwa skrócona — „Dostępne strony www”). Projekt miał charakter badawczy i był pierwszym tego rodzaju przeprowadzonym w Polsce. Jego realizatorami byli partnerzy: Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) oraz Stowarzyszenie Przyjaciół Integracji. Projekt był współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Konferencja odbyła się pod patronatem Michała Boniego, Ministra Administracji i Cyfryzacji oraz Jarosława Dudy, Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych. Zgromadziła ona ponad 100 gości: przedstawicieli urzędów publicznych i instytucji samorządowych, organizacji pozarządowych działających na rzecz osób z różnego rodzaju niepełnosprawnościami oraz mediów. Spotkanie było w całości tłumaczone na język migowy.

Od grudnia 2010 r. do stycznia 2012 r. czterech audytorów technicznych oraz 20 testerów z różnego rodzaju niepełnosprawnościami — ruchową, narządów słuchu i wzroku oraz z dysleksją, przeprowadziło kompleksowy audyt 200 polskich serwisów internetowych pod kątem ich dostępności dla internautów z ww. dysfunkcjami. Do audytu wybrano 150 serwisów należących do krajowych instytucji publicznych — w tym 17 ministerstw, 55 urzędów państwowych (m.in. Kancelarie: Sejmu, Senatu, Prezydenta i Premiera RP), 55 urzędów miejskich i powiatowych w całej Polsce i 23 przedsiębiorstw komunikacji miejskiej, a także 50 organizacji pozarządowych ze środowiska osób niepełnosprawnych.

Serwisy oceniano zgodnie z wymogami międzynarodowego standardu WCAG 2.0 (Web Content Accessibility Guidelines 2.0) zawierającego wytyczne jak budować serwisy internetowe, aby były one dostępne w takim samym stopniu dla wszystkich użytkowników — także osób niepełnosprawnych, z niższym wykształceniem oraz seniorów. Głównymi kryteriami oceny były: dostępność treści, układ i czytelność, semantyka kodu źródłowego HTML oraz konstrukcja strony i jej zgodność ze standardami sieciowymi.

— „Wyniki naszych badań nie są optymistyczne. Żaden z audytowanych przez nas serwisów nie spełnił nawet 50 proc. podstawowych wymagań dostępności. Oznacza to, że kilka milionów polskich obywateli z różnego rodzaju niepełnosprawnościami nie może wcale lub ma istotne kłopoty w korzystaniu z informacji publicznej” — powiedział Piotr Pawłowski, prezes Stowarzyszenia Przyjaciół Integracji, gospodarz konferencji „Dostępne strony internetowe — dziś i jutro”. Prezes Pawłowski zaznaczył, że celem spotkania jest przede wszystkim pokazanie wyzwań, przed którymi stoją twórcy, administratorzy i redaktorzy polskich stron internetowych, aby jak najszybciej zapewnić osobom z niepełnosprawnościami swobodny dostęp do wszystkich zasobów sieci: wiedzy, pracy, rozrywki, produktów, usług, komunikacji.

Ministerstwa w czołówce

— „Stan dostępności badanych przez nas serwisów był różny. W ogólnym rankingu najlepiej wypadły strony ministerstw. Ale wśród 200 testowanych serwisów znalazły się i takie, po których było widać, że ich administratorzy kwestię dostępności mają głęboko w nosie” — powiedział Adam Pietrasiewicz, jeden z audytorów technicznych projektu „Dostępne strony www”, który przedstawił podczas konferencji statystyki badań.

Zdarzało się też, że cały serwis miał stosunkowo niewielkie błędy dostępności, ale jeden z elementów sprawiał, że serwis wykluczał całkowicie niektóre grupy użytkowników niepełnosprawnych. — „Tak się stało w przypadku jednego z serwisów Narodowego Funduszu Zdrowia — podał przykład Adam Pietrasiewicz. — Najistotniejsze informacje dla osób niepełnosprawnych są tam umieszczone w dziale dla pacjentów. I cóż z tego, że cała ta sekcja jest bogata w wiedzę, skoro można do niej „wejść” tylko poprzez kliknięcie na obrazek niezawierający treści alternatywnej, a zatem całkowicie niewidoczny dla screenreaderów — programów czytających, z których korzystają osoby niewidome i słabowidzące?”

Wymóg dostępności treści został spełniony jedynie w 14 proc. badanych serwisów. Układ i czytelność treści – w 69 proc. serwisów, przy czym w tej kategorii w czołówce uplasowały się ministerstwa i urzędy państwowe, a na końcu miasta/powiaty i zakłady komunikacji miejskiej. Jeśli chodzi o semantykę kodu źródłowego (np. układ i czytelność tytułów i nagłówków stron) to wymóg ten ogólnie został ogólnie spełniony w 77 proc. serwisów, a najlepiej wywiązali się z tego twórcy stron organizacji pozarządowych, a najgorzej twórcy stron zakładów komunikacji miejskiej. I wreszcie w kategorii: konstrukcja serwisu zgodnie ze standardami prym wiodły znowu ministerstwa, najgorzej wypadły strony miast i powiatów, a sam wymóg został wypełniony w 66 proc. serwisów.

— „Interesująco przedstawiają się też wyniki naszych badań w kategoriach szczegółowych” — zaznaczył Adam Pietrasiewicz. — „Na przykład pliki PDF, z tak istotnymi dokumentami jak ustawy sejmowe, rozporządzenia wykonawcze szefów poszczególnych resortów rządu, porady prawne, wskazówki jak załatwić sprawę w danym urzędzie itp. przygotowane były poprawnie tylko w zaledwie 1,3 proc. audytowanych serwisów. Lepiej zostały przygotowane: pliki video (zalecenie spełnione w 5,3 proc. serwisów), tekst alternatywny dla elementów graficznych (12,3 proc.), oraz nagłówki (19 proc.).”

Więcej niż siedem grzechów głównych

Podczas konferencji „Dostępne strony internetowe — dziś i jutro” zaprezentowano również cztery filmy zrealizowane w ramach projektu. Pierwszy nich poruszał problem dostępności zasobów sieci internetowej dla osób niewidomych. Komentarza do obrazu udzielił Mateusz Ciborowski, kolejny audytor techniczny projektu.

— „Według danych szacunkowych ok. 1 proc. całej populacji światowej ma problemy z poprawnym widzeniem. W Polsce żyje ok. 500 tys. osób z różnego rodzaju dysfunkcjami narządu wzroku. To właśnie oni napotykają na największe kłopoty przy korzystaniu z internetu. Dzieje się tak dlatego, że wiele stron ma swoje wersje beta lub opcje powiększenia czcionki, ale twórcy stron zapominają o dostosowaniu elementów strony do programów czytających, z których korzystają osoby niewidome i słabowidzące„ — powiedział Mateusz Ciborowski, a jako główne „wady” polskich stron www wymienił m.in. nieczytelne tytuły, brak unikatowych podtytułów stron, nagłówki ustawione w złej kolejności, przeładowane niepotrzebnymi informacji tabele, a także nieprawidłowe opisy plików graficznych i video oraz konfiguracja plików Word i PDF. (Obejrzyj film w pełnej wersji)

Drugi film wyemitowany podczas konferencji dotyczył dostępności stron dla osób niepełnosprawnych ruchowo (z komentarzem Adama Pietrasiewicza — obejrzyj film o niepełnosprawnych ruchowo), a trzeci opowiadał o kłopotach z jakimi spotykają się korzystające z internetu osoby z dysleksją (obejrzyj film o osobach z dysleksją) .

Jaka choroba toczy polską sieć?

— „Jeśli brak dostępu do internetu dla osób z różnymi rodzajami niepełnosprawności potraktujemy jak chorobę, na którą zapadły polskie serwisy, to czynnikami, które doprowadziły do powstania tego „sieciowego schorzenia” są przede wszystkim: brak wiedzy oraz odpowiednich regulacji prawnych w obszarze budowania internetu dostępnego dla wszystkich, a także traktowanie przez twórców stron samej realizacji nie jako wciąż doskonalonego procesu, ale działań ad hoc” — skomentował wyniki badań Jakub Dębski, główny koordynator projektu „Dostępne strony www”.

Obrazując trzeci argument, Jakub Dębski powołał się na dwa skrajne przykłady reakcji na raporty, które otrzymali od realizatorów administratorzy wszystkich audytowanych serwisów. — „Zdarzało się, że odbieraliśmy maile z pytaniem: „co mam zrobić z tą swoją stroną, żeby była dostępna dla niepełnosprawnych, bo na jej poprawienie mam trzy dni”. Zupełnie inne podejście zaprezentowało Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, którego stronę www omawialiśmy podczas konferencji rozpoczynającej nasz projekt i wskazywaliśmy na popełnione w niej błędy. Ministerstwo wprowadziło do swojego planu działań założenie, że w określonym czasie dostosuje wszystkie swoje serwisy oraz poprosiło Stowarzyszenie Przyjaciół Integracji o przeprowadzenie szkoleń dla redaktorów tychże serwisów” — powiedział Jakub Dębski.

Do stworzenia strony internetowej dostępnej dla osób z różnymi rodzajami niepełnosprawności potrzebna jest współpraca trzech specjalistów: informatyka, redaktora oraz osoby podejmującej w danej instytucji, przedsiębiorstwie decyzji w sprawie organizacji pracy i wydatkowania środków finansowych. Taką opinię wyraził Piotr Woźniak, trzeci audytor techniczny projektu „Dostępne strony www”.

Czy do przygotowania strony dostosowanej do potrzeb niepełnosprawnych internautów potrzebne są pieniądze? — „Tak, ale tylko wówczas, gdy okaże się, że strona internetowa już działająca nie spełnia wymagań dostępności. Jeśli firma, instytucja, organizacja od początku tworzy serwis z myślą o tym, aby swobodnie się po nim poruszali także internauci z dysfunkcjami, to nie ponosi z tego tytułu żadnych dodatkowych kosztów. A nawet — działania te mogą przyczynić się do zwiększenia zysków firmy. Niewielu administratorów serwisów zdaje sobie sprawę z tego, że strona dostępna dla osób niepełnosprawnych od razu jest lepiej pozycjonowana w wyszukiwarkach internetowych „— tłumaczył podczas konferencji „Dostępne strony internetowe — dziś i jutro” Dominik Paszkiewicz, główny audytor techniczny projektu.

A jak będzie „jutro”?

Co zrobić, aby strony internetowe instytucji publicznych i jednostek finansowych ze skarbu państwa, firm komercyjnych, organizacji pozarządowych były w pełni dostępne dla osób z różnego rodzaju niepełnosprawnościami? O odpowiedź na to pytanie, Piotr Pawłowski poprosił gości specjalnych konferencji. — „Naszym obecnym i przyszłym dążeniem jest umożliwienie osobom niepełnosprawnym równego dostępu do wszystkich obszarów życia, także do informacji i usług zamieszczanych w internecie. A jeśli wciąż nie będziemy zadowoleni z podejmowanych działań, to dobrze, bo niezadowolenie jest motorem zmian” — powiedziała Agnieszka Kozłowska-Rajewicz, Pełnomocnik Rządu ds. Równego Traktowania. – „Moim zdaniem, zanim wprowadzimy sankcje dla administratorów niedostosowanych stron www, najpierw powinniśmy ich edukować jak tworzyć takie strony. Kara powinna się pojawić wtedy gdy jest wiedza, ale nie ma dobrej woli, aby z niej korzystać”.

Minister Kozłowska-Rajewicz zaproponowała również, aby wprowadzić do procedur przetargowych, konkursowych na realizację serwisów internetowych warunek dostosowania ich do potrzeb osób z różnymi rodzajami niepełnosprawności. W ten sposób, wskazała na istotny problem prawny, który potwierdził Piotr Waglowski, prawnik, publicysta, webmaster, autor serwisu VaGla.pl Prawo i Internet, a także członek Rady Informatyzacji przy Ministrze Administracji i Cyfryzacji. W jego opinii, polskie i międzynarodowe akty prawne regulujące w różnych obszarach kwestię dostępności obywateli Polski do informacji publicznej są zbiorem zaleceń, sugestii, tworzenia dobrych praktyk, ale niczego nie nakazują obligatoryjnie — nawet instytucjom publicznym działającym w służbie wszystkich obywateli bez wyjątku. Zdaniem Piotra Waglowskiego, nie ma też obecnie prawnych metod, aby domagać się od sądów administracyjnych, aby karały instytucje publiczne za to, że utrudniają dostęp do informacji publicznej. — „Może jakimś rozwiązaniem jest skierowanie wniosku do zwierzchnika instytucji, aby rozpoczął proces kontroli wewnętrznej w danej instytucji, ale taka kontrola zawsze przecież może stwierdzić, że w kwestii dostępności wszystko jest w porządku” — powiedział Piotr Waglowski”.

Za wprowadzeniem sankcji za niedostosowanie strony internetowej do potrzeb osób niepełnosprawnych opowiedział się Jarosław Duda, Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych. Jego zdaniem karać powinno się tych administratorów stron www, którzy lekceważą prawo z braku wiedzy o jego istnieniu, a także braku wyobraźni w jego realizacji. Jako przykład skutecznej kary podał wprowadzenie 8 punktów karnych oraz mandatu w wysokości 500 zł za nieuprawnione stawianie aut na miejscach parkingowych przeznaczonych dla kierowców z niepełnosprawnością (patrz Kampania Parkingowa Stowarzyszenia Przyjaciół Integracji pod hasłem: „Czy naprawdę chciałabyś być na naszym miejscu?”). — „Nie twierdzę, że podobne sankcje finansowe mają być za niedostosowanie strony internetowej. Wskazywałbym raczej na pokazywanie i publiczne krytykowanie ignorancji i niedbalstwa w zakresie realizacji stron, które nie spełniają wymogów dostępności” — powiedział Jarosław Duda.

Jacek Brzeziński, wiceprezes Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych reprezentujący podczas konferencji „Dostępne strony internetowe — dziś i jutro” Lidera projektu przyznał, że miał wiele obaw związanych z jego realizacją. —„Bałem się, że przedstawiciele audytowanych instytucji będą mieli do nas pretensje: co wy nam robicie?, a tymczasem mówili: dobrze, że to robicie” — zwierzył się Jacek Brzeziński. — „Dostosowanie stron internetowych do potrzeb osób z różnymi niepełnosprawnościami to proces, który trwa i którego nie da się powstrzymać. Im wcześniej administratorzy stron www zrozumieją to, tym lepiej dla nich. PFRON widzi ogromny entuzjazm środowiska osób niepełnosprawnych przy realizacji tego projektu, dlatego będziemy się starali, aby był on kontynuowany.”

A badań przeprowadzonych w Wielkiej Brytanii wynika, że 83 proc. osób niepełnosprawnych, które napotkało na jakieś problemy w korzystaniu ze strony internetowej… już do niej nie wraca! Takie dane przywiozła na konferencję PFRON i Stowarzyszenia Przyjaciół Integracji, Andrea Kennedy, przedstawicielka brytyjskiej organizacji Shaw Trust, która zajmowała się szkoleniem realizatorów projektu „Dostępne strony www”. Przyznała, że z wyjątkową uwagą oglądała emitowany podczas konferencji film będącym podsumowaniem projektu. Zapamiętała z niego informację najważniejszą — jej zdaniem — dla przyszłości polskiego Internetu. Wypowiadająca się w filmie Alina Wojtowicz — Pomierna, z-ca dyrektora Biura Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych powiedziała, że do końca 2013 r. wszystkie strony instytucji publicznych w naszym kraju będą w pełni dostępne dla osób niepełnosprawnych. —„Pozwólcie, że przyjadę wtedy do Polski i sprawdzę, czy zaangażowanie, talent i doświadczenia ludzi realizujących projekt „Dostępne strony www” nie zostały zaprzepaszczone” — obiecała Andrea Kennedy.

Mini – test dostępności strony www dla osób niepełnosprawnych

wg Dominika Paszkiewicza

Włącz stronę swojej firmy, instytucji, organizacji i szybko sprawdź:

1. Czy wszystkie tytuły stron i podstron mają sens – wskazują jasno jakie informacje zostały na niej umieszczone?
2. Czy każda podstrona ma nagłówki, są one zrozumiałe i przekazują strukturę strony?
3. Czy nawigacja po stronie jest łatwa dla osób skanujących treść wzrokiem i tych korzystających z programów czytających?
4. Czy odnośniki mają proste, zrozumiałe i krótkie nazwy i prowadzą do konkretnego miejsca?
5. Czy stronę można swobodnie obsługiwać z poziomu klawiatury, bez użycia myszki?
6. Czy podpisy pod zdjęciami opisują to co faktycznie zostało na nich przedstawione?
7. Czy odnośniki graficzne prowadzące do sekcji serwisu są prawidłowo opisane tekstem alternatywnym?
8. Czy tekst wszystkich stron serwisu ma odpowiedni kontrast do tła?
9. Czy teksty umieszczone na stronie podzielone są na akapity?
10. Czy teksty na stronie nie są wyjustowane do prawej strony?

Jeśli nawigując po swojej stronie, na wszystkie 10 pytań odpowiedziałeś: TAK – gratulacje!

Możesz przypuszczać, że twoja strona jest dostępna dla osób niepełnosprawnych.

Chcesz mieć pewność? Zapoznaj się z poradnikami zamieszczonymi w naszym serwisie!

Konferencja pod Honorowym Patronatem Ministra Administracji i Cyfryzacji – Pana Michała Boniego.

Miejsce i termin

Konferencja będzie miała miejsce 18 stycznia 2012 r. w Warszawie przy ul. Sapieżyńskiej 10a w siedzibie Fundacji im. Stefana Batorego. Konferencja będzie trwać od godz. 11:00 do 14:00.

Program konferencji

• 11:00 – 11:05, Otwarcie konferencji, powitanie gości – Piotr Pawłowski, Integracja
• 11:05 – 11:45, Panel dyskusyjny z udziałem przedstawicieli instytucji rządowych
• 11:45 – 11:55, Jakub Dębski – Serwis internetowy dziś. Doświadczenia projektu.
• 11:55 – 12:00 Materiał filmowy „Dostępne strony – osoby niewidome”
• 12:00 – 12:15, Mateusz Ciborowski – Osoby niewidome a dostępność informacji
• 12:15 – 12:20, Materiał filmowy „Dostępne strony – osoby niepełnosprawne ruchowo”
• 12:20 – 12:35, Adam Pietrasiewicz – Osoba niepełnosprawna ruchowo + statystyki projektu
• 12:35 – 12:45, Materiał filmowy „Dostępne strony – osoby niesłyszące + osoby z dysleksją”
• 12:45 – 13:00, Dominik Paszkiewicz – Ile kosztuje dostępność stron? 10 rzeczy, które można zrobić już dziś
• 13:00 – 13:15, Film podsumowujący
• 13:15, Andrea Kennedy (Shaw Trust) — doświadczenia w zakresie dostępności w Wielkiej Brytanii
• 13:30, Piotr Waglowski — dostępność a prawo polskie i europejskie.
• 13:45, Podsumowanie konferencji
• 14:00, Lunch

Pobierz program konferencji w pliku DOC (200kb)

Wcag jest bardzo zwięzły…

WCAG 2.0 sam w sobie jest bardzo zwięzły. Zawiera tylko uniwersalne zalecenia, które czasem trudno zastosować bezpośrednio. Dlatego towarzyszą mu dwa szczegółowe dokumenty uzupełniające — Understanding WCAG 2.0 oraz Techniques for WCAG 2.0, które po wydrukowaniu zajmują już blisko jeden tysiąc (!) stron.

Tak duża ilość informacji w zakresie dostępności, jest powodem tego, że powstał oddzielny sektor w branży IT — Technologii Informacyjnej. Ten sam fakt może być jedną z przyczyn tego, że niewielu twórców serwisów internetowych zna WCAG choćby pobieżnie. W konsekwencji, ogromna większość serwisów nie spełnia nawet minimalnych wymagań tej dokumentacji.

Szacuje się, że osoby z różnymi rodzajami niepełnosprawności stanowią 1/7 całej populacji światowej. Nawet przy ostrożnym założeniu, że tylko 1/10 z nich korzysta z internetu, być może słusznym byłoby wprowadzić zalecenia, aby każdy twórca strony internetowej, zanim „zainstaluje” ją w sieci, zapoznał się z dokumentacją WCAG 2.0, a przede wszystkim potrafił z niej korzystać. Nie jest bowiem możliwe, by przeciętny twórca serwisów internetowych, znający szereg języków programowania i zmuszony do nieustannego douczania się, mógł poświęcić wiele czasu na czytanie WCAG.

Praktyka wskazuje, że dla wielu programistów przebrnięcie przez ten ogrom wytycznych i przyswojenie ich jest prawie niemożliwe. „Dlatego też, aby ułatwić im pracę, na całym świecie powstają setki streszczeń WCAG 2.0. Jedne są krótsze, inne dłuższe. Jedne zredagowane są w sposób prosty, a w innych użyto terminologii zrozumiałej tylko dla fachowców. Ale bez względu na rozmiar i język zawierają one najważniejsze wskazówki co do budowy stron dostępnych dla osób niepełnosprawnych” — tłumaczy Dominik Paszkiewicz, główny audytor techniczny projektu „Dostępne strony”.

WCAG w 10 minut?

Pod koniec sierpnia opublikowaliśmy w naszym blogu „25 zaleceń dla redaktorów serwisów internetowych”. Przygotował je Jakub Dębski, koordynator naszego projektu. To właśnie przykład spisu wskazówek przydatnych osobom zajmującym się warstwą językową i wizualną stron internetowych.

Drugim dokumentem tego typu są wytyczne przygotowane przez Dominika Paszkiewicza, a skierowane do budowniczych i administratorów witryn.

„W moim opracowaniu przedstawiam tak zwięźle jak to możliwe, rady, na co zwracać uwagę budując serwisy internetowe, aby były one dostępne dla wszystkich internautów bez względu na rodzaj niepełnosprawności” – tłumaczy Dominik Paszkiewicz.

„Wskazówki te są efektem wielu rozmów z osobami niepełnosprawnymi, zarówno przeciętnymi użytkownikami internetu jak i tymi, którzy pracują w naszym projekcie jako wykwalifikowani testerzy. Z całą powagą podkreślam zatem, że nie są to zalecenia tylko teoretyczne, ale praktyczne, oparte na moich własnych doświadczeniach i współpracowników projektu. Pamiętajmy jednak, że nie możemy ich traktować jako jedynego źródła informacji, ale jako przyjazny skrót najważniejszych elementów dostępności stron internetowych! Przyswojenie niżej wymienionych zasad, powinno być wstępem do nauczenia się tworzenia serwisów internetowych zgodnie z zasadami dostępności.”

Według Dominika Paszkiewicza wdrożenie niżej wymienionych zaleceń zagwarantuje, że strona będzie dostępna zarówno dla osób niewidomych, jak niedowidzących, niepełnosprawnych ruchowo, niesłyszących, z dysleksją lub różnego rodzaju dysfunkcjami intelektualnymi. Co więcej — serwis wykonany zgodnie z radami Dominika będzie bardziej przyjazna osobom starszym oraz tym, które nie mają wprawy w korzystaniu w internetu. O czym również jest przekonana Wasza Kronikarka – Meggy.

25 ZALECEŃ dla dostępności serwisów internetowych

1. Wszystkie elementy graficzne powinny mieć zwięzły tekst alternatywny (alt), który opisuje co znajduje się na grafice lub, jeśli grafika jest odnośnikiem – dokąd prowadzi ten odnośnik. Jeśli grafiki są czysto dekoracyjne, powinny mieć „pusty atrybut alt”.
2. Należy unikać animowanych elementów, poruszających się tekstów, ponieważ rozpraszają one wszystkich użytkowników nie tylko niepełnosprawnych. Niektóre, szczególnie agresywnie i szybko animowane grafiki, mogą stanowić zagrożenie dla osób cierpiących na padaczkę fotogenną!
3. Wszystkie pliki dźwiękowe (audycje, wywiady, wykłady) powinny być uzupełnione o transkrypcję tekstową. Odtwarzacze tych plików zamieszczone na stronie powinny dać się obsłużyć za pomocą klawiatury i być dostępne dla osób niewidomych.
4. Wszystkie plik wideo powinny być uzupełnione o napisy dla osób niesłyszących. Odtwarzacze powinny być dostępne dla osób niewidomych i osób korzystających wyłącznie z klawiatury.
5. Wszelkie pliki multimedialne i Flash powinny być dostępne lub udostępnione w postaci alternatywnej.
6. Pliki PDF, Word i inne popularne pliki do ściągnięcia powinny być przygotowane jako dostępne. Np. pliki PDF powinny mieć strukturę, która pomaga osobom niewidomym przeglądanie takich dokumentów.
7. Teksty zamieszczone w serwisie powinny być napisane w miarę możliwości w jak najprostszy sposób, tak aby dostęp do nich miały mniej wykształcone osoby a także osoby z upośledzeniem intelektualnym.
8. Teksty powinny być opublikowane w czytelny sposób – podzielone na paragrafy, listy i inne sekcje; nie justowane do prawej strony; skróty literowe powinny być rozwinięte w pierwszym wystąpieniu na każdej stronie. Tekst powinien być uzupełniony o nagłówki (h1-h6) aby osoby niewidome mogły sprawnie przejść do interesującej ich sekcji.
9. Nawigacja (menu) powinna być spójna, logiczna i niezmienna w obrębie serwisu. Nawigacja w obrębie całego serwisu powinna być dostępna z poziomu klawiatury.
10. Wszystkie elementy aktywne, takie jak odnośniki, banery czy pola formularza powinny mieć wyraźny wizualny fokus (zwykle w postaci ramki widocznej w trakcie nawigacji po stronie klawiszem TAB). Zaleca się wzmocnienie domyślnego fokusa, tak, aby był dobrze widoczny także dla osób niedowidzących.
11. Wszystkie odnośniki powinny być unikalne i zrozumiałe, także poza kontekstem. Nie należy używać linków w postaci: „>>” czy „więcej” albo „kliknij tutaj”. Odnośniki nie mogą otwierać się w nowym oknie lub zakładce przeglądarki bez ostrzeżenia.
12. Zaleca się zastosowanie usprawnienia w postaci „skip links”, czyli możliwości przejścia bezpośrednio do treści pojedynczej strony. Jest to szczególnie ważne w serwisach, które mają kilkadziesiąt linków w nawigacji/menu głównym.
13. Kontrast kolorystyczny wszystkich elementów przekazujących treść (tekstów, linków, banerów) lub funkcjonalnych musi mieć stosunek jasności tekstu do tła co najmniej 4,5 do 1, a najlepiej jeśli nie jest mniejszy niż 7 do 1.
14. Stronę powinno dać się znacząco (co najmniej 200%) powiększyć narzędziami przeglądarki. Najlepiej jeśli wówczas strona cały czas mieści się poziomo oknie przeglądarki i nie pokazuje się poziomy pasek przewijania ekranu. Powiększona strona nie może „gubić” treści.
15. Wszystkie tytuły (title) stron muszą być unikalne i informować o treści podstrony na jakiej znajduje się użytkownik. Układ treści w tytule powinien być zbudowany wg schematu: [Tytuł podstrony] – [Nazwa Instytucji].
16. Wszystkie podstrony powinny być oparte o nagłówki. Nagłówki (h1-h6) są podstawowym sposobem porządkowania treści na stronie. Nagłówek h1 powinien być tytułem tekstu głównego na stronie.
17. Do porządkowanie treści w tekstach, czy elementów nawigacji należy wykorzystywać listy nieuporządkowane i uporządkowane.
18. Język strony oraz język fragmentów obcojęzycznych powinien być określony atrybutem lang.
19. Cytaty powinny być odpowiednio wyróżnione – co najmniej cudzysłowami.
20. Kod serwisu powinien być zgodny ze standardami i nie korzystać z tabel jako elementu konstrukcyjnego strony.
21. Tabele służące do przekazania danych powinny być zbudowane w możliwie prosty sposób i posiadać nagłówki.
22. Wszystkie ramki powinny być odpowiednio zatytułowane.
23. Wszystkie skrypty i aplety powinny być dostępne dla osób niewidomych i osób korzystających wyłącznie z klawiatury.
24. Formularze, w tym formularz wyszukiwarki powinny być zbudowane zgodnie ze standardami. Wszystkie pola formularzy i przyciski powinny być właściwie opisane.
25. Serwis powinien być dostępny w przeglądarkach i urządzeniach z wyłączoną obsługą CSS.

Filmy zamieszczone są w serwisie Youtube, którego odtwarzacz multimedialny jest mało dostępny. Uzupełniliśmy więc odtwarzacz ze strony Youtube o dostępne przyciski HTML. Przyciski powinny dobrze działać we wszystkich czytnikach ekranu oraz przy użyciu do obsługi strony samej klawiatury.

Jeśli obejrzenie filmów sprawiło Ci jakieś trudności, napisz do nas audyty@integracja.org.