Mateusz Ciborowski

Czy materiały dźwiękowe i filmowe są dostępne?

Wielu internautów korzysta z materiałów multimedialnych na stronach internetowych. Jednym z popularnych form przekazu treści są pliki dźwiękowe, a jeszcze częściej filmy. Nie ma w tym nic dziwnego, ponieważ ponad 80% bodźców dociera do nas za pomocą zmysłu wzroku.

Współczesna technologia pozwala obecnie, niemal każdemu posiadaczowi telefonu komórkowego czy najprostszego cyfrowego aparatu fotograficznego nakręcić film i zamieścić go w Internecie. Wiele telefonów oraz odtwarzaczy MP3, pozwala również na nagrywanie plików dźwiękowych.

Istnieje sporo darmowych i całkiem niezłych programów pozwalających na różnego rodzaju obróbkę plików dźwiękowych czy filmowych. Dziś, praktycznie w warunkach domowych, możemy przygotować „superprodukcję”.

Problemy dostępności

Ale czy ta nasza „super produkcja” zamieszczona w internecie będzie dostępna dla wszystkich?

Jakie są podstawowe wymagania dostępności plików dźwiękowych i filmowych?

Dostępność odtwarzaczy (ang. playerów) filmów i dźwięków

Pliki dźwiękowe i filmowe słucha się lub ogląda dzięki zastosowaniu odtwarzaczy.

Wszystkie przyciski odtwarzacza — odtwórz, zatrzymaj, przewiń, podgłośnij, przycisz, muszą być prawidłowo opisane etykietą, tak, by użytkownicy niewidomi mogli obsłużyć je przy pomocy programów odczytu ekranu. Programy te pozwalają po prostu usłyszeć nazwę przycisku i zrozumieć jego funkcję.

W praktyce najczęściej spotyka się dwa rodzaje odtwarzaczy — takie, które w ogóle nie są dostępne dla użytkowników niewidomych (a także niepełnosprawnych ruchowo) oraz takie, które „jakoś” są dostępne, ale wszystkie ich przyciski są nieopisane. Brak opisów powoduje to, że przyciski są odczytywane jako anonimowy „przycisk”. Użytkownik słyszy po prostu: „przycisk, przycisk, przycisk…”. Oczywiście, za którymś razem uda się użytkownikowi odtworzyć film umieszczony w takim odtwarzaczu. Co jednak, jeśli jest 10 filmów zamieszczonych na stronie i każdy ma po 10 przycisków o nazwie „przycisk”?

Dostępność „ramek” z filmami

Jeśli materiały, zwłaszcza filmowe, zamieszczone są w ramce (<iframe> w HTML (ang. HyperText Markup Language), to powinna być ona zrozumiale opisana (za pomocą atrybutu title w HTML). Najczęściej ramki opisywane są niepoprawnie ukazując jedynie nazwę pliku lub nie są opisane wcale. Poprawnie opisana ramka mogłaby być czytana przez program odczytu ekranu dla niewidomych jako: „film z konferencji Dostępne strony internetowe dziś i jutro”.

Dostępność za pomocą klawiatury

Do wszystkich przycisków odtwarzacza użytkownik musi mieć dostęp przy użyciu jedynie klawiatury, np. przy użyciu samego klawisza TAB. Ważne jest to zarówno dla osób niewidomych jak i dla internautów widzących, ale nie korzystających z myszy i innych urządzeń wskazujących.

Na przycisku odtwarzacza, na którym znajduje się aktualnie użytkownik korzystający z klawiatury musi być widoczne podświetlenie lub widoczna ramka tak zwany fokus, który wraz z przejściem na kolejny przycisk przeskoczy podświetlając lub zaznaczając kolejny element.

Nie słyszę filmu!

A co jeśli jestem osobą niesłyszącą?

A co jeśli jestem osobą słyszącą, ale właśnie jadę pociągiem w hałasie a szybko muszę zapoznać się z filmikiem, którego treść będzie omawiana na spotkaniu, na które właśnie jadę?

Aby materiały dźwiękowe i filimowe były w pełni dostępne dla wszystkich użytkowników Internetu muszą być spełnione następujące wymagania:

Materiały dźwiękowe:

Materiały filmowe:

W przypadku filmów wyróżniamy 3 poziomy dostępności.

Zdaję sobie sprawę, że dostępność materiałów filmowych na najwyższym poziomie jest trudna do zapewnienia. Należy jednak dołożyć wszelkich starań, by materiały wszystkie materiały multimedialne były dostępne na takim poziomie, na jaki pozwalają zasoby kadrowe i finansowe twórców serwisów.

Najważniejsze z punktu widzenia redaktorów serwisu: każdy materiał dźwiękowy i filmowy uzupełniamy o transkrypcję i napisy.